groen- en woningbehoud en realisme rond supermarkten aub

Abuis?

Pg 3: ‘in de eigen gemeente is er geen specifieke locatie met grootschalige winkels, zoals bouwmarkten, woonwinkels en tuincentra’.

Moet dat niet zijn: geen specifieke locatie met grootschalige winkels, behalve Tuincentrum GroenRijck ’t Haantje, Laan van het Haantje 22, Rijswijk: 5.672 m² (bron: https://www.groenrijkrijswijk.nl/nieuwbouw)

Alleen cijfers supermarkten dagelijkse winkelsector?

Puur op basis van totale inwonertoename gemeente Rijswijk wordt ruimte gezien voor groei van winkels voor dagelijkse boodschappen en horeca (pg 21). Dat is een nogal theoretische benadering.

Er zouden alleen berekeningen te maken zijn met de data voor dagelijkse winkelsector, die toegeschreven worden aan supermarkten (pg 21). Een behoorlijk eenzijdige benadering.

Meer dan commercieel belang

Als één van de gemeentelijke ambities wordt genoemd het ‘…voorzien in dagelijkse behoeften aan winkels, ontmoeting en zorg’ (pg 24). In deze notitie wordt echter nauwelijks ingegaan op ontmoeting en zorg. Er wordt aangestipt dat ze van invloed zijn op retail en horeca. Maar er klinkt geen visie door op zorgdienstverlening en cultureel-sociaalmaatschappelijke functies van buurt- en winkelcentra.

(detailhandel-)dienstverleners of eerstelijns zorg?

Apotheken worden genoemd als voorbeelden van detailhandel-dienstverleners (pg 7, pg 35). Maar er zijn ook ondernemingen als Kinderopvang (Schoolstraat 30A), een ‘kraamzorg-winkel’ (Steenlaan 16) en een (particuliere) buurthuiskamer (Schoolstraat 2c) in winkelpanden/winkelcentra. Zijn dit detailhandel-dienstverleners of eerstelijns zorg? De dienstverleners op de Van Vredenburchweg 2-26 lijken niet gerekend te worden tot detailhandel volgens de uitleg in de visie (pg. 49). Zijn zij dan eerstelijns zorg? Graag meer uitleg en voorbeelden.

Voor (eerstelijns)zorg wordt in deze notitie overigens geen visie gegeven of inventarisarie gemaakt. Toch wordt er wel gesuggereerd dat er tekort aan is, en dat het voor het buurtwinkelcentrum Ravensteijnplein een passende invulling zou zijn (pg. 37). Graag aanvullen met een onderbouwing.

Geen Losse winkels/dienstverleners?

De winkels en detailhandel/dienstverleners in het gebied Kerklaan-Lindelaan-Eiklaan, en de Van Vredenburchweg 2-26 worden blijkbaar als ‘los’ gezien en niet meegewogen (geen dagelijkse sector). Betekent dit dan ook, omdat ze buiten ‘aanloopgebieden’ zitten, dat ze daar op den duur weg moeten? En hoe zit het dan met de dienstverleners op de Haagweg?

Cultureel-(sociaal)maatschappelijke functies

De cultureel-sociaalmaatschappelijke functies ondersteunen de economische functies van het winkelcentrum, maar andersom is er nauwelijks aandacht of ondersteuning in deze nota. Terwijl ze volgens de nota belangrijk zijn voor verblijfskwaliteit van bezoekers en als sociaal bindmiddel voor inwoners (pg 12).

Museum Rijswijk en Muziekschool Rijswijk in Oud Rijswijk worden genoemd als voorbeeld van een cultureel-maatschappelijke functie met een belangrijke rol voor het functioneren van het centrum (pg 7). Maar ook bijvoorbeeld Gebouw Hofrust, Herenstraat 44, en wijk- en dienstencentra dragen belangrijk bij aan de aantrekkingskracht van winkelcentra. Ze worden nergens genoemd, terwijl ze voorzien in ontmoeting van cultuur/sociaal-maatschappelijk relevante activiteiten. Gezien de nauwe samenhang met winkelcentra mis ik ondersteuning en inpassing in deze nota.

‘Eigen specifieke bestemming’ (= bouwen in groen!?!)

De landgoederenzone heeft al een groenbestemming volgens het gelijknamige bestemmingsplan. Ook de Stadsvisie Rijswijk 2030 zet in op versterking van het bestaande groen. De landgoederenzone als groene long is één van de belangrijkste dragers van de groenstructuur in Rijswijk (zie bijvoorbeeld Groenbeleidsplan Perblad wijzer). De Landgoederenzone heeft een belangrijke functie, die doorwerkt in de economie en in maatschappelijk welzijn, ook volgens de Provincie (zie de Omgevingsvisie Zuid-Holland).

Mooi, maar vooral noodzakelijk met het oog op milieu en stikstof e.d.. Als nu onder de noemer ‘met eigen specifieke bestemming’ via een achterdeur/deze visie toch weer ruimte gemanoeuvreerd wordt voor nieuwe detailhandel, nieuwe horeca of nieuwbouw, terwijl in de winkelcentra genoeg leeg staat, vind ik dit onverteerbaar. Een dergelijke terloopse beperking van groen ten gunste van economische belangen past Rijswijk als groene gemeente niet!

Balans?

Volgens de nota is er al balans tussen vraag en aanbod voor supermarkten, op basis van berekeningen waarbij rekening gehouden is met de uitbreiding van de Aldi Oud-Rijswijk en de nieuw te komen Lidl in Rijswijk Buiten (pg 22), en waarbij de uitbreiding met een supermarkt Havenkwartier niet genoemd is (pg 17). De directe nabijheid van andere supermarkten buiten de gemeentegrenzen, waaronder de grote AH Lorentzplein is niet meegewogen, maar niet te negeren. De genoemde uitbreidingsruimte voor supermarkten is daarmee puur theoretisch, ze komt niet overeen met de realiteit.

Supermarkt voor wijkinwoners?

Groeiruimte voor winkels voor dagelijkse boodschappen in heel Rijswijk is er zelfs volgens de nota alleen maar op basis van inwonergroei; die vooral in Bogaard Stadscentrum, zuid Rijswijk (Rijswijk-Buiten) en Havenkwartier gezien wordt (pg 9). De nota gaat er daarbij vanuit dat Rijswijkse inwoners zich beperken tot de gemeente Rijswijk en de buurtsuper. Die hoop(!) wordt uitgesproken over Rijswijk Buiten-inwoners die Delftse supermarkten weten te vinden: ‘er is kans om ze terug te winnen’ (pg 16). Hoop is geen sterke onderbouwing. Bovendien speelt dit ook bij Oud Rijswijkers; de grote (Haagse) supermarkt Lorentzplein is voor hen nabij! En inwoners van Hoornwijck, aan de overkant van de Hoornbrug, kunnen winkelcentrum Nootdorp nu eenmaal makkelijker bereiken dan de Rijswijkse winkelcentra.

Verbreding van functies; verlies van grip

Een ‘nieuw op te stellen bestemmingsplan, met name ten aanzien van verbreding van functies’ (pg 33) klinkt stuurloos. Verbreding van functies heeft in het verleden er juist toe geleid dat er weinig grip is op welke zaak zich waar vestigt; een zoveelste uitzendbureau, de zesde kapper, de vierde bakker en de derde massagesalon.

Er lijkt dan ook ruimte te ontstaan voor bedrijven als bijvoorbeeld een distributiecentrum van een internetwinkel (pg 53). Die laatste past meer op een bedrijventerrein dan bij een (kleinschalig historisch) winkelcentrum.

Hoe gaat hierop gestuurd worden?

Hoge inkomens?

De ruimte voor supermarktoppervlakte wordt deels ingeschat op toename van inwoners, deels op inkomen van die inwoners ( pg. 20-22). De ‘hoge inkomens Oud-Rijswijk’ stoelen vooral op de wijken Leeuwendaal, Cromvliet en Hoornwijck (pg 4). Cromvliet, Leeuwendaal en Hoornwijck groeien echter niet in nieuwbouw, terwijl zij wel doelgroep zijn voor het (groeiend) online winkelen. De basis onder supermarktuitbreidingsruimte: demping van online winkelen door inwonersgroei (pg 15) gaat voor Oud Rijswijk dan niet op.

Vijf supermarkten Oud Rijswijk, plus extra in de omgeving

Volgens de centrumfunctie Oud Rijswijk binnen de gemeentelijke voorzieningenstructuur zijn twee grote supermarkten ‘passend’ in Oud Rijswijk. Dit is puur theorie. Er wordt voorgesteld dat het dan om 1 Aldi en 1 AH zou gaan. Maar met 1 grote Aldi, plus twee kleinere supermarkten (EKO en AH), plus twee ‘doelgroepen’ supermarkten (Geestbrugweg en Steenlaan) is die supermarktoppervlakte al ingevuld. En voor omringende bewoners zijn er ook nog het Rijswijkse Ravesteijnplein en de Haagse grote AH Lorentzplein, doelgroepensupermarkten Linnaeusstraat, Broeksloot, Oudemansstraat, e.a. in de nabijheid. De spoeling (omzet) wordt zo wel erg dun.

Parkeerdruk

Funtioneel-ruimtelijke visie [Oud Rijswijk]: ‘De autobereikbaarheid en het parkeren in het oostelijk deel van de Herenstraat … behouden’ (pg 32). Dit is niet het uitgangspunt van de huidige herontwikkelingsvisie ‘Herinrichting Herenstraat’ [Oud Rijswijk-Toegangen Herenstraat].

In de nota wordt geopperd een grotere supermarkt op het Mallegat te creëren. Daarmee verdwijnen er daar ook weer parkeerplaatsen en wordt extra parkeerdruk gecreëerd! En hoe moet zo’n supermarkt worden bevoorraad, hoe komen de megagrote vrachtwagens daar?

Met het bebouwen van het Mallegat wordt overigens ook voorbijgegaan aan de cultuurhistorische waarden en zichtlijn op de historische bebouwing van de Herenstraat met daarachter de Oude Kerk.

Ondergronds parkeren in Oud Rijswijk is in het verleden steeds te duur in aanleg en onrendabel in exploitatie gebleken. Verder gaan aan de Steenlaan nog parkeerplaatsen verdwijnen wegens herinrichting (insteekparkeren wordt langsparkeren). En toename van electrische laadpalen kosten ook weer vrije parkeerplaatsen.

Gevarieerd en gespecialiseerd

Belangrijke kwaliteiten van Oud-Rijswijk zijn de specialistische winkels, kleinere zelfstandige ondernemers, diversiteit aan kwaliteitszaken/verschillende detailhandelsoorten (pg 24). Deze kwaliteiten en cultuur-maatschappelijke functies voor ontmoeten en zorg staan onder druk met de huidige versie van de nota, waarin hoofdzakelijk ingezet wordt op uitbreiding van supermarkt en horeca in Oud Rijswijk, tegelijk met verplaatsing van ondernemingen en krimp naar een compacter centrum.

Kleinschalige panden (pg 6) en het historische karakter (pg 33) zijn eveneens kwaliteiten van Oud Rijswijk: sterker, het zijn unieke sterke punten! Maar ze worden nauwelijks ondersteunt in deze visie, terwijl wel gevraagd wordt om extra investering op gebied van onderhoud, beeldkwaliteit en verplaatsing van ondernemingen (pg 33-34 ), hetgeen schaalvergroting om dit allemaal te bekostigen in de hand werkt en daarmee juist ook een bedreiging wordt voor het historische karakter van Oud-Rijswijk.

Aantrekkelijk beeld

‘Het is aan pandeigenaren en ondernemers om het onderhoudsniveau van panden op te pakken (pg 33). In Oud Rijswijk gaat het daarbij niet alleen om onderhoud, maar juist ook om bestendiging van het historische aanzien, ter versterking van de toeristisch-recreatieve aantrekkelijkheid. Aandacht voor onderhoud dient daarom in samenhang met beeldkwaliteit opgepakt te worden. Het totaalbeeld van een historische gevelwand en historische kern gaat inmiddels richting een cruciaal kantelpunt waarbij historie het onderspit delft.

Kerklaan compacte kern

Het is opvallend dat het huidige deel van de Kerklaan van de Nobelaerstraat tot de Emmastraat niet als ‘publieksgerichte straat’ benoemd wordt. Terwijl de onderpui van de ene zijde, Kerklaan 24-74 (tot de AH) op drie panden na aaneengesloten commercieel in gebruik is, en in de onderpui van de overzijde Kerklaan 5-23 (tot Bistro Le Petit Chef) op twee panden bedrijven zitten. Het zou passend zijn dit deel van de Kerklaan te betrekken als publieksgerichte straat bij de compacte kern. De nabijheid van het Mallegat als parkeerplaats versterkt de aanlooproute.

Voorzieningenlint

De opstellers van de nota voeren aan dat door de sterke menging van publieke én niet-publieke functies een leegstaand pand direct als een gat in het voorzieningenlint aanvoelt.

Maar een gat is vooral zichtbaar bij leegstand van grotere winkels. Dat maakt de aaneensluiting van het voorzieningenlint kwetsbaarder, doet afbreuk aan kleinschaligheid en daarmee ook aan de gevarieerdheid.

Toenemende stijging van huren, ook voor kleinere panden, is een veelgehoord probleem.

De oorzaak van leegstand zou wellicht meer gezocht moeten worden in de (te) hoge huren, al dan niet in combinatie met (te) grote panden voor het beschikbare afzetgebied. En dat is niet op te lossen met verplichte investering in onderhoud, beeldkwaliteit of zelfs verplaatsing binnen een centrum.

Verplaatsingen?

De Kerkstraat bevat verhoudingsgewijs veel (authentieke!) woningen op de begane grond. Het is onwenselijk om die woningen te onttrekken in tijden van woningnood, en om te willen zetten naar bedrijven in de dienstverlening of ambachten (pg 33). Het maakt de Kerkstraat buiten openingstijden levenloos en vergt extra investeringen, terwijl er nog winkel/bedrijfsruimte beschikbaar is. Een volledige vercommercialisering van deze straten levert maar een beperkte meerwaarde aan de economie van het gebied tegen de kosten voor het uitkopen/uitplaatsen van woningen en vergroting van de woningnood.

Er wordt een idee geopperd voor Horeca in de Herenstraat 62 hoek Tollensstraat (pg 31); daar is echter totaal geen terrasruimte. Het voorstel van versterking horeca Herenstraat 75 (hoek Kerkstraat) of Kerkstraat 2-4 doorlopend in Herenstraat 81-89 is veel beter; daar is ook terrasruimte.

Kerkstraat

De Kerkstraat is voor de helft vanouds woonstraat, en nauwelijks nog winkelstraat te noemen na het vertrek van de Wereldwinkel, de verwording van Kerkstraat 3-5 tot een nauwelijks geopende winkel van allerhande oncourant, en de weliswaar prijzenswaardige, maar alleen op zaterdag geopende tweedehands goede-doelen-boekwinkel.

Het zou daarom logischer zijn het voetgangersgebied Kerkstraat van de Schoolstraat tot Herenstraat aan één zijde in te richten met parkeervoorzieningen en groen. Vanwege de markt moet dat groen alleen wel creatief geplaatst worden.